Tokat'taki türbeler ve ziyaretler

Tokat'taki türbeler ve ziyaretler

Tokat Yeşilırmak vadisinde bulunmanın verdiği avantajla tarih boyunca önemli bir yerleşim merkezi olmuştur.

Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde çok sayıda cami yaptırılmıştır. Bu camilerde taş ve ağaç işçiliğinin güzel örneklerini bulmak mümkündür.

TOKAT'TAKİ TÜRBE VE CAMİLER

• Garipler Camii
1071 Malazgirt zaferinden sonra bütün Anadolu'daki en eski camidir. Buhara yakınlarında 1040 tarihinde Karahanlılar tarafından yapılan Degaron Cami ile aynı plan tipine sahiptir. 2008 yılında onarılmıştır.

• Ulu Camii
İlk olarak Danişmentliler döneminde XII. yy.'da yapılmış, 1679 yılında Avcı Mehmed zamanında tamamen yenilenmiştir.

• Takyeciler Camii
Yapıldığı dönemde çok tercih edilen çok ayaklı ve çok kubbeli bir plana sahiptir. Bursa Ulu Camii de bu gruptandır. Kare planlı olup dışta duvarların, ortada dört ayağın taşıdığı dokuz kubbe ile örtülüdür.

• Ali Paşa Camii
Kare gövde üzerine sekizgen bir kasnak üzerine oturan 11.50 cm. çapındaki kubbesi ikisi kıble duvarına gömülü sekiz adet ayak ile taşınmaktadır. Kıble duvarı dışında taşıyıcı ayakların arası birer eyvan gibi düzenlenerek bu alanlar camii harimine kazandırılmıştır.

• Behzat Camii
1536 Şirvanlı Hoca Behzat tarafından yaptırılmıştır. Kabri caminin kıble tarafındadır.

• Mahmut Paşa Camii
Mahmut Paşa Mahallesi'nde yer alan caminin kitabesi bulunmamaktadır. Camiye adını veren Mahmut Paşa ismine dayanarak yapı 17. yy.'a tarihlenmektedir.

• Meydan Camii - Hatuniye Camii
1485 yılında Sultan II. Bayezid tarafından annesi Gülbahar Hatun adına inşa edilmiştir.

• Niksar Ulu Camii
Niksar ilçe merkezi Ulu Cami Mahallesi'ndeki yapı, 1145 yılında Cepnizade Hasan Bey tarafından yaptırılmış bir Danişmendoğlu dönemi eseridir.

• Silahtar Ömer Paşa Camii
Erbaa ilçesi, Akça kasabası merkezinde bulunan caminin kitabesi olmadığından, yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

• Kazancılar Mescidi
Kent merkezinde, Sulu Sokak'tadır. Kapının çok üstünde saçağa yakın yerde yuvarlak bir kitabesi vardır. Bu kitabeye göre, Yavuz Sultan Selim zamanında 1518 yılında yapılmıştır.

• Hacı Turhan Mescidi
Akkoyunlu Uzun Hasan'ın Tokat'ı yakmasından sonra, Fatih Sultan Mehmet zamanında Artukoğullarından Hacı Turhan tarafından 1474 yılında yaptırılmıştır.

• Alaca Mescit
Kent merkezinde; Rüstem Çelebi Mahallesi'nde Plevne İlkokulu'nun yanındadır. Selçuklukların İlhanlı Sultanı Gazan Han ile ortak yönetimleri zamanında yapılmıştır.

• Ebu Şems Hanegahı - Vezir Ahmet Paşa Mescit ve Türbesi
Ali Paşa Camii'nin doğusunda yer alan yapı, Vezir Ahmed Paşa Mescidi veya Ebu'ş Şems Hanegahı Cami isimleriyle bilinmektedir. Kuzey cephedeki kapısı üzerinde yer alan kitabesine göre; II. İzzeddin Keykavus'un oğlu Sultan Mesud döneminde Hüseyinoğlu Ebu'ş Şems tarafından H. 687 (M. 1288) yılında hanegah olarak inşa edilmiştir.

• Sentimur Türbesi
Gaziosmanpaşa Caddesi üzerindedir. Moğol Emirlerinden Sentimur oğlu Nurettin'e aittir. 1314 yılında yapılan türbeye halk "Demirlengin oğlu (Timurleng benzetmesi) Türbesi" demektedir. 1935 yılında restore edilen türbe bugün yeşil ve çiçekli bir alan içindedir.

• Acepşir Türbesi
İvaz Paşa Mahallesi'nde bulunan türbeye, "Baş Ağrısı Türbesi” de denilmektedir. Kitabesinin iki başı kırık olduğundan türbenin kime ait olduğu belli değildir. Ancak sağlam kalan bölümünden İlhanlıların son Hükümdarı olan Sultan Ebu Sait zamanında (1318) yapıldığı anlaşılmaktadır.

• Şeyh Meknun Türbesi
Yeşilırmak Köprüsü başında yer alan türbenin 13. yüzyılda Mesut bin Keykavus tarafından imaret olarak yaptırıldığı tahmin edilmektedir. İçindeki mezarın kitabesi olmadığından burada yatan zatın kim olduğu bilinmemektedir.

• Sümbül Baba Mescit ve Türbesi
Gaziosmanpaşa Caddesi üzerinde bulunan Sümbül Baba Mescit ve Türbesi, Muineddin Pervane'nin kızı Safiyeddin'in, bağışlanmış kölesi olan Hacı Sümbül tarafından 1292 yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

• Sefer Paşa Mescit ve Türbesi
Halkın "Kömlekli Baba" dediği türbe, 1251 yılında Ebu Bekir bin Lokman tarafından, yaptırılmıştır.

• Ali Tusi Türbesi
Güney cephesindeki iki satırlık kitabeye göre, Ebu'l Kasım Ali Tusi tarafından M. 1233-34 yılında yaptırılmıştır.

• Burgaç Hatun Türbesi
Tokat'ın merkezinde yer alan türbe Burgaç Hatun, Bibi Hatun ve Dudu Hatun isimleriyle de bilinmektedir.

• Erenler Türbesi
Tokat'ın güneydoğusundaki tepede yer alan Erenler mezarlığının hemen yanındadır. Türbenin kesme taştan yapılmış kare mekânı üzerine tuğladan örülmüş kubbe oturtulmuştur.

• Pir Ahmet Bey Türbesi
Meydan Mahallesi'nde, Meydan Camii'nin güneyinde yer almaktadır. İçerisinde Eretna (Ertena) Beylerinden Alaaddin Ali Beyin oğlu Pir Ahmet Bey ve ailesine ait biri ağaç ve onikisi mermer sanduka, türbe çökme tehlikesi gösterince müzeye kaldırılmış; daha sonra moloz taştan yapılmış kemerli çatı çökmüştür. Bir görüşe göre türbe, Şehzade Mehmet Çelebi'nin kardeşi Süleyman Çelebi ile yaptığı taht mücadeleleri sırasında ölen adamlarından Horozoğlu Ahmet Bey'e aittir.

• Kırk Kızlar Türbesi
Niksar ilçe merkezinde modern kent yapıları arasında kalmış olan türbe tuğla ile örülmüş anıtsal bir kümbettir. Yapım tarihi kesin olarak bilinmekle birlikte, 13. yüzyıl başlarında yapıldığı tahmin edilmektedir.

• Yağıbasan Medresesi
Anadolu'da inşa edilen ilk medrese olarak bilinen Yağıbasan Medresesi oldukça eski bir tarihe sahiptir. Yağıbasan Medresesi diğer adıyla Çukur Medrese olarak da anılmaktadır.

• Şeyh Ahmet Baba Türbesi
Burayı ziyarete gelen halk buradan bir çöp almadan gider. Burada istediği kadar ağaç kesip yakar. Fakat kesinlikle bir çöp dışarı çıkmaz. İnanca göre burada yatan evliya orman ürünlerini götüren şahısları gece sabaha kadar rahatsız eder, götürülen bir tek çöp ya da bir kozalak bile olsa yerine geri bırakılmasını ister. Geri getirmeyenlerin bir felâkete uğrayacaklarına inanılır.